Sekrety HistoriiJosef František (1914–1940) był Czechem, który po ucieczce z okupowanej ojczyzny walczył kolejno w Polsce, we Francji i w Anglii. W Dywizjonie 303 zaliczył 17 zestrzeleń pewnych i 1 prawdopodobne — wszystkie między 2 a 30 września 1940 roku. Był najskuteczniejszym niebrytyjskim pilotem alianckim Bitwy o Anglię. Zginął 8 października 1940 roku, dzień po swoich 26. urodzinach.
- Urodzony
- 7 października 1914, Otaslavice (Morawy)
- Zmarł
- 8 października 1940, Ewell (hrabstwo Surrey)
- Stopień
- sierżant
- Wynik
- 17 zestrzeleń pewnych + 1 prawdopodobne (w tym dziewięć Bf 109)
- Odznaczenia
- Virtuti Militari, czterokrotnie Krzyż Walecznych, brytyjski Distinguished Flying Medal z okuciem, francuski Croix de guerre; w 2015 roku pośmiertnie Order Białego Lwa
- Pochowany
- Northwood pod Londynem, wśród polskich lotników
Czech w polskich mundurach
W czerwcu 1939 roku, po zajęciu Czech przez Niemców, František uciekł do Polski i został instruktorem lotniczym. We wrześniu 1939 roku latał na zadania rozpoznawcze i szturmowe, potem został internowany w Rumunii, skąd zbiegł do Francji. Tam pracował jako mechanik w Clermont-Ferrand. Starsze źródła przypisują mu 11 zwycięstw we Francji, ale oficjalne francuskie dokumenty nie potwierdzają jego lotów bojowych SPORNE.
Po konflikcie z czechosłowackim attaché lotniczym w Paryżu postanowił zostać z polskimi kolegami, zamiast przejść do jednostki czeskiej. Do Dywizjonu 303 trafił 2 sierpnia 1940 roku, w dniu jego formowania, na kompromisowych warunkach: latał jako „gość” na zapasowym samolocie.
Samotny wojownik
František wielokrotnie łamał dyscyplinę — w Czechosłowacji, we Francji i w Anglii. Dowódcy uważali go za zagrożenie w szyku, więc pozwalano mu patrolować samotnie nad hrabstwem Kent. Mówiono, że prowadzi tam swoją „prywatną wojnę”. Wszystkie jego zestrzelenia przypadają na wrzesień 1940 roku: między innymi dziewięć myśliwców Bf 109, sześć bombowców He 111 i jeden Ju 88.
Niewyjaśniona śmierć
SPORNE8 października 1940 roku Hurricane Františka rozbił się w Ewell, gdy pilot wracał z patrolu. Przyczyny nie ustalono. Najczęściej wskazuje się wyczerpanie po miesiącu nieustannej walki, ale to hipoteza, nie ustalenie.
Źródła i dalsze lektury
Pełna historia w filmie
Lotnicy
49:34Lista Bajana — 10 najlepszych polskich pilotów myśliwskich II wojny
Lista Bajana porządkuje zwycięstwa polskich pilotów myśliwskich II wojny światowej. Film przedstawia dziesięciu z nich — od Stanisława Skalskiego,…
Lotnicy
32:32Dywizjon 303: Anioły Zagłady — Polacy w Bitwie o Anglię
Latem 1940 roku do Bitwy o Anglię weszli piloci, którzy przeszli przez wrzesień 1939 i upadek Francji. Polski Dywizjon Myśliwski 303 w kilka tygodni…
Najczęściej zadawane pytania
Ile samolotów zestrzelił Josef František?
17 pewnych i 1 prawdopodobny, wszystkie w Bitwie o Anglię, między 2 a 30 września 1940 roku. Rzekome 11 zwycięstw z Francji nie ma potwierdzenia w oficjalnych dokumentach.
Dlaczego Czech latał w polskim dywizjonie?
Po ucieczce z Czech służył w polskim lotnictwie już w 1939 roku. We Francji pokłócił się z czechosłowackim attaché lotniczym i postanowił zostać z Polakami. W Dywizjonie 303 latał od dnia jego sformowania.
Jak zginął Josef František?
Rozbił się 8 października 1940 roku w Ewell w hrabstwie Surrey, wracając z patrolu. Przyczyny nie ustalono; najczęściej mówi się o skrajnym wyczerpaniu.