Sekrety HistoriiKsiążkę „Dywizjon 303” Arkady Fiedler napisał w 1940 roku, „na gorąco” — w ostatnich tygodniach Bitwy o Anglię i tuż po niej. Pierwsze wydanie ukazało się w Wielkiej Brytanii w 1942 roku. W 2018 roku powstały dwa filmy o dywizjonie: polski „Dywizjon 303. Historia prawdziwa” Denisa Delicia, oparty na książce Fiedlera, oraz brytyjski „303. Bitwa o Anglię” Davida Blaira. Weszły do kin w odstępie dwóch tygodni.
Książka pisana w czasie bitwy
Fiedler był wtedy znanym pisarzem podróżnikiem. Pisał w ostatnich tygodniach Bitwy o Anglię i tuż po niej, pod bezpośrednim wrażeniem wydarzeń. Sam przyznawał, że żadnej innej książki nie pisał tak bardzo pod wpływem bieżących wydarzeń. Jednym ze źródeł była kronika dywizjonu prowadzona przez Mirosława Ferića.
Pierwsze wydanie ukazało się w 1942 roku w Wielkiej Brytanii. W czasie wojny książkę przetłumaczono m.in. na angielski, francuski, portugalski i niderlandzki. Egzemplarze z Londynu docierały do okupowanej Polski, gdzie wychodziły wydania konspiracyjne — w Warszawie w 1943 roku i w Kielcach w 1944 roku. Łącznie ukazało się około 30 polskich wydań. Książka do dziś jest czytana w szkołach.
Co warto wiedzieć, czytając Fiedlera
SPORNEKsiążka powstała, zanim ktokolwiek mógł zweryfikować meldunki z walk. Podaje więc wojenny obraz bitwy i wojenne liczby. Dzisiejsze ustalenia na temat liczby zestrzeleń opisujemy w tekście „Ile samolotów naprawdę zestrzelił Dywizjon 303?”. Nie odbiera to książce wartości: to świadectwo z pierwszej ręki, pisane wśród ludzi, którzy wtedy walczyli.
Dwa filmy z 2018 roku — który jest który
- Reżyseria
- Denis Delić
- Podstawa
- książka Arkadego Fiedlera
- Premiera
- 31 sierpnia 2018
- W rolach głównych
- Maciej Zakościelny (Jan Zumbach), Piotr Adamczyk (Witold Urbanowicz)
- Reżyseria
- David Blair
- Premiera w Polsce
- sierpień 2018, około dwóch tygodni przed filmem polskim
Dwa filmy o tym samym dywizjonie w jednym miesiącu wywołały takie zamieszanie, że producent polskiej wersji umieścił na plakacie ostrzeżenie, by widzowie nie pomylili tytułów. Oba to filmy fabularne: dialogi, sceny i część postaci są w nich udramatyzowane. Fakty o ludziach z dywizjonu zebraliśmy w tekście „Piloci Dywizjonu 303”, a nasz dokument o dywizjonie znajdziesz niżej.
Źródła i dalsze lektury
Pełna historia w filmie
Lotnicy
32:32Dywizjon 303: Anioły Zagłady — Polacy w Bitwie o Anglię
Latem 1940 roku do Bitwy o Anglię weszli piloci, którzy przeszli przez wrzesień 1939 i upadek Francji. Polski Dywizjon Myśliwski 303 w kilka tygodni…
Lotnicy
33:30Jan Zumbach — pilot Dywizjonu 303. Bohater czy najemnik?
Jan Zumbach walczył w Dywizjonie 303 w Bitwie o Anglię, a później go dowodził. Po wojnie nie wrócił do Polski — zajął się przemytem, a w latach…
Najczęściej zadawane pytania
Kiedy Arkady Fiedler napisał „Dywizjon 303”?
W 1940 roku, w ostatnich tygodniach Bitwy o Anglię i tuż po niej. Pierwsze wydanie ukazało się w Wielkiej Brytanii w 1942 roku.
Czy film „Dywizjon 303. Historia prawdziwa” jest oparty na książce Fiedlera?
Tak. Film Denisa Delicia z 2018 roku powstał na podstawie książki Arkadego Fiedlera. To film fabularny, więc część scen jest udramatyzowana.
Czym różnią się filmy „Dywizjon 303. Historia prawdziwa” i „303. Bitwa o Anglię”?
Pierwszy to polski film Denisa Delicia oparty na książce Fiedlera. Drugi to brytyjska produkcja Davida Blaira. Oba weszły do polskich kin w sierpniu 2018 roku, w odstępie około dwóch tygodni.
Czy jest dokument o Dywizjonie 303 po polsku?
Tak — nasz film „Dywizjon 303: Anioły Zagłady” (32 min) opowiada historię dywizjonu od formowania w Northolt po powojenne losy pilotów. Link jest na tej stronie.