Sekrety HistoriiW Bitwie o Anglię Dywizjon 303 zgłosił 126 zestrzeleń — najwięcej spośród dywizjonów myśliwskich RAF. Powojenne porównania z dokumentami Luftwaffe dają liczbę wyraźnie niższą: około 55–60 według Jerzego B. Cynka, ok. 59 według Jacka Kutznera, 44 według Johna Alcorna. To nie była „polska przesada”. Zawyżone meldunki zdarzały się we wszystkich lotnictwach tej wojny.
Bitwa o Anglię, 31 sierpnia – 11 października 1940
Paski w skali liniowej: pełna szerokość = 126 zgłoszonych zestrzeleń.
| Zgłoszone w 1940 roku (oficjalny wynik dywizjonu) | 126 | |
| Jerzy B. Cynk — szacunek po weryfikacji | ok. 55–60 | |
| Jacek Kutzner — zestrzelenia pewne | ok. 59 | |
| John Alcorn — zestrzelenia potwierdzone | 44 |
Różnice między badaczami biorą się z metody: jak liczyć zestrzelenia wspólne i co zrobić z wrakami, których nie da się przypisać żadnej jednostce.
Skąd biorą się zawyżone wyniki
Walka myśliwców trwała sekundy i toczyła się w chmurach, nad morzem i nad terenem zasnutym dymem. Kilku pilotów strzelało często do tego samego bombowca i każdy w dobrej wierze meldował go jako swój. Uszkodzona maszyna, która wlokła za sobą dym i znikała w chmurach, wyglądała na zestrzeloną — a nieraz doleciała do Francji. Z tych samych powodów zawyżali swoje meldunki Brytyjczycy i Niemcy. Kulminacyjny dzień bitwy, 15 września 1940 roku, jest tu przykładem podręcznikowym: RAF ogłosił wtedy znacznie więcej zestrzeleń, niż wynosiły faktyczne straty Luftwaffe.
Liczba 126 nie była więc kłamstwem, tylko sumą meldunków zatwierdzonych według ówczesnych reguł. Weryfikacja stała się możliwa dopiero po wojnie, gdy historycy zestawili meldunki z niemieckimi wykazami strat i z wrakami. Badacze dochodzą przy tym do różnych wyników: inaczej liczą zestrzelenia wspólne, a części wraków nie da się przypisać żadnej jednostce. Alcorn nie zdołał przypisać około trzydziestu maszyn.
Co jest prawdą, a co mitem
USTALONE126 to oficjalny wynik dywizjonu z 1940 roku. Tyle zestrzeleń uznano mu w czasie bitwy i to najwięcej wśród dywizjonów myśliwskich RAF.
OBALONE„Dywizjon 303 zniszczył 126 niemieckich samolotów”. Weryfikacja z niemieckimi dokumentami daje wynik mniej więcej o połowę niższy.
SPORNE„Najskuteczniejszy dywizjon Bitwy o Anglię”. Według meldunków — tak. Po weryfikacji kolejność zależy od przyjętej metody, ale 303 we wszystkich zestawieniach jest w ścisłej czołówce.
OBALONE„Polacy zmyślali zestrzelenia”. Meldunki zawyżały wszystkie strony. Polskich pilotów było w bitwie około 5% wszystkich pilotów RAF, a przypisuje się im około 12% zwycięstw.
Polscy piloci w całej bitwie
W Bitwie o Anglię walczyło 144 lub 145 polskich pilotów — źródła różnią się o jedną osobę. Latali w dywizjonach 302 i 303 oraz w jednostkach brytyjskich; 29 z nich zginęło. Za cały okres wojny oficjalny bilans Dywizjonu 303 to 203 zestrzelenia pewne, 40 prawdopodobnych i 25 uszkodzeń. Te liczby pochodzą z wojennych meldunków i podlegają tej samej ostrożności.
Źródła i dalsze lektury
- Wikipedia (PL) — 303 Dywizjon Myśliwski „Warszawski” im. Tadeusza Kościuszki
- Wikipedia (EN) — No. 303 Polish Fighter Squadron
- dzieje.pl (PAP) — Piloci Dywizjonu 303 w Bitwie o Anglię
- IPN — Udział Polaków w Bitwie o Anglię i Polskie Siły Powietrzne (infografiki)
- Wikipedia (EN) — Polish contribution to World War II
Pełna historia w filmie
Najczęściej zadawane pytania
Ile samolotów zestrzelił Dywizjon 303 w Bitwie o Anglię?
Oficjalnie 126 — tyle zgłosił i tyle mu uznano w 1940 roku. Powojenna weryfikacja daje od 44 (John Alcorn) do około 55–60 (Jerzy B. Cynk, Jacek Kutzner).
Czy Dywizjon 303 był najskuteczniejszy w Bitwie o Anglię?
Według meldunków z 1940 roku tak — 126 zestrzeleń to najwyższy wynik wśród dywizjonów myśliwskich RAF. Po weryfikacji kolejność zależy od metody, ale dywizjon zawsze jest w ścisłej czołówce.
Dlaczego wyniki zestrzeleń były zawyżone?
Kilku pilotów meldowało ten sam samolot, a uszkodzone maszyny znikały w chmurach lub nad morzem i wyglądały na zniszczone. Dotyczyło to wszystkich lotnictw, także brytyjskiego i niemieckiego.