Sekrety HistoriiNajczęstsze błędy o Car Bombie: spadochron nie miał „800 m²”, tylko 1600 m² i ważył 800 kg; 100-megatonowa wersja nie była przeznaczona do ataku na USA; bomba nigdy nie trafiła do arsenału; nie zbudowano jej „od zera w 112 dni”; nie wywołała trzęsienia ziemi. Sporne pozostają relacje o szybach wybitych w Norwegii i Finlandii.
„Spadochron miał 800 metrów kwadratowych”
OBALONESpadochron hamujący miał 1600 m² powierzchni i ważył 800 kg. Liczba 800 to kilogramy, a nie metry kwadratowe — pomyłka jednostek przepisywana z tekstu do tekstu.
„Bomba 100 megaton miała zniszczyć Stany Zjednoczone”
OBALONEWariant 100 Mt był możliwością konstrukcji i elementem politycznego blefu Chruszczowa z XXII Zjazdu. W 1961 roku ZSRR nie miał nośnika, który doleciałby z taką bombą do USA — Tu-95 nie miał z nią takiego zasięgu.
„Car Bomba była w radzieckim arsenale”
OBALONEIstniał jeden egzemplarz, zdetonowany w teście. Konstruktorzy Wiktor Adamski i Jurij Smirnow pisali, że bomba 50-megatonowa „nigdy nie była bronią”. Prawdziwy arsenał tworzyły znacznie mniejsze głowice.
„Zaprojektowano ją w 112 dni”
SPORNEOd decyzji Chruszczowa (10 lipca 1961) do testu (30 października) minęło dokładnie 112 dni, ale to tylko faza końcowa. Prace nad superbombą trwały w radzieckich instytutach od drugiej połowy lat pięćdziesiątych. Uczciwie: bombę sfinalizowano w 112 dni, nie zaprojektowano.
„Wybuch wywołał trzęsienie ziemi o sile 5”
USTALONELiczba się zgadza — sejsmografy zarejestrowały falę o magnitudzie około 5,0–5,25. To jednak zapis fali od wybuchu w powietrzu, a nie trzęsienie ziemi w sensie geologicznym.
„Szyby pękały w Norwegii i Finlandii”
SPORNEPewne są wybite szyby w osadzie Dikson, 780 km od miejsca wybuchu. Relacje o szybach w Norwegii i Finlandii krążą szeroko, ale nie mają mocnego źródła.
Czego Sacharow nie powiedział
Często przypisuje się Andriejowi Sacharowowi słowa o „zbrodni” wypowiedziane po wybuchu Car Bomby. Jego słynne zdanie „Popełniono straszną zbrodnię, a ja nie mogłem jej zapobiec” dotyczy innego testu — z 1962 roku, którego nie zdołał zatrzymać. Dosłownej wypowiedzi Sacharowa o samym wybuchu z 30 października 1961 roku nie znaleźliśmy.
Źródła i dalsze lektury
- Nuclear Weapon Archive — The Tsar Bomba
- American Institute of Physics — Sakharov and nuclear testing
- Hasło „Царь-бомба” w rosyjskiej Wikipedii (spadochron, „112 dni”).
Pełna historia w filmie
Era atomu
1:17:21Car Bomba i bomba wodorowa — jak powstała najpotężniejsza broń. Stanisław Ulam
30 października 1961 roku nad Nową Ziemią wybuchła bomba o mocy pięćdziesięciu megaton. Zbudowano jeden egzemplarz, zdetonowano jeden i nigdy nie…
Era atomu
28:34Car Bomba — 50 megaton. Największa eksplozja w historii (film dokumentalny PL)
30 października 1961 roku nad archipelagiem Nowa Ziemia ZSRR zdetonował najpotężniejszą bombę, jaką kiedykolwiek wypróbowano: około 50 megaton. Grzyb…
Najczęściej zadawane pytania
Jak duży był spadochron Car Bomby?
Miał 1600 metrów kwadratowych powierzchni i ważył 800 kilogramów. Popularna liczba „800 m²” to pomyłka jednostek.
Czy Car Bomba była przeznaczona do ataku na USA?
Nie. Istniał jeden egzemplarz, zbudowany na test i jako pokaz siły. ZSRR nie miał wtedy samolotu ani rakiety, które mogłyby przenieść taką bombę do Stanów Zjednoczonych.